( 850 ) . 950 [ 4 - 1543 ] . ( 851 ) . سورهء السبأ : آيه 15 . ( 852 ) . كلمه كروه يا كوروه ، شكل فارسى كلمه متعارف كرو يا قوس هندى است . اين كلمه به مرور ايام ، از نظر معيار اندازه‌گيرى چنان تغيير يافته و چنان با كاربرد محلى فعلى متفاوت است كه حدسى بهتر از آنچه مؤلف ارائه كرده نمىتوان به عمل آورد . وى اندازه آن را 3 / 0 فرسخ يا حدود 3 / 1 1 مايل برآورد كرده است . در روزگار خود ما [ اواخر قرن نوزدهم . ( م ) ] در هند شمالى و كشمير ، قوس حدود 2 / 1 1 مايل برآورد گرديده . اكبرشاه ، قوس را بر اساس 5000 ، ايلاهى گز گرفت كه در معادل انگليسى بيش از 2 / 1 2 مايل است ؛ اما احتمال دارد كه ارزش قوس قبل از اصطلاحات اكبر ، مانند ارزش گز پايين بوده باشد . به همين جهت شايد به اندازه‌گيرى ميرزا حيدر بسيار كمتر از قوس ايلاهى است . به گفته ژنرال كانينگهام ، معيار قوس حتى بعد از روزگار اكبر كمتر از 2 / 1 2 مايل متداول بوده است . بنابراين در كل شايد 3 / 1 1 مايل فرض مناسبى براى نزديكى به طول آن مقياس بوده باشد . اما در حقيقت طول دره كشمير ، حدود 80 مايل انگليسى است و عرض آن به قدرى متغير است كه بيان ارقامى در اين مورد ممكن نيست . ( جهت اطلاع كافى و جالب در ارتباط با اصل كلمه كروه و قوس و معيارهاى آنها در ادورار مختلف ، ر . ك : كانينگهام ، aidni . goeg . tcna ( جغرافياى قديم هند ) ، ضميمه B ؛ و yrassolg ( فرهنگ لغات دشوار ، فهرست معانى ) اثر يول ، ص 202 ) . ( 853 ) . للى : زمينى كه نياز به آبيارى مصنوعى ندارد . ( نقل از ترجمه انگليسى ) ( م ) . ( 854 ) . ظاهرا « سه » خوانده مىشود . ( م ) ( 855 ) . گول : درياچه . ( م ) ( 856 ) . تمام اين عبارات زمين خوانده مىشود و صحت ترجمه آن مورد ترديد است . نسخه خطى تركى واضح‌تر به نظر مىرسد اما صرفا از سه نوع زمين نام برده است : يك نوع ، زمينى كه زراعت آبى [ رودخانه‌اى ] داشته . نوع ديگر زراعتش با آب باران بوده . نوع سوم زمين هموارى بوده كه در كنار رودهاى پوشيده از بنفشه و گل‌هاى متعدد الوان قرار داشته است ؛ اين نوع زمين به دليل شدت رطوبت ، براى زراعت مناسب نبوده است . ( 857 ) . مروحه : به كسر اول و سكون ثانى و فتح ثالث و رابع ، بادبزن ، پنكه . ( م ) ( 858 ) . چند جمله مسجع خلاصه شده و يك بيت حذف گرديده . [ توضيح مصحح انگليسى در حذف عبارات « از . . . جان آيد » ( م ) . ] ( 859 ) . سورهء يس : آيه 78 . ( 860 ) . حدود نيم برگ [ يك و نيم برگ ( م ) ] نثر غنبله و نظم ، در توصيف گل‌ها ، پرندگان و غيره در اينجا حذف شده است . [ توضيح مترجم انگليسى در حذف عبارات « گردون . . . بارش به مثال نفخه روح روان » ( م ) ] - راس ( 861 ) . سورهء الحجر : آيه 29 ؛ سورهء ص : آيه 72 . ( 862 ) . سورهء الانعام : آيه 95 . ( 863 ) . سورهء البقرة : آيه 25 . ( 864 ) . ناشباتى : گلابى ، امرود . ( م ) ( 865 ) . آلو و بالو : آلبالو . ( م ) ( 866 ) . عجايبات : جمع الجمع عجيب و به جاى عجايب به كار رفته . درگذشته استعمال چنين كلماتى گاهى اتفاق مىافتاده است . ( م ) ( 867 ) . تحت اللفظى « بغل‌هاى كوچك » . - راس ( 868 ) . چنان كه قبلا ديده‌ايم ( يادداشت صفحات 258 - 256 ) گز مورد نظر ميرزا حيدر ، احتمالا همان گز مورد استفاده بابر بوده و به همين جهت اندازه آن حدود 26 تا 28 اينچ برآورد گرديده است . اما اگر در اينجا حتى